ტურბინა რა არის და როგორ უნდა მოუაროთ მას

რა არის ტურბინა და სად მდებარეობს

ტურბინა ჰაერის დამჭირხნი მოწყობილობაა, რომელიც ძრავის გამონაბოლქვისა და შემშვებ სისტემებს უკავშირდება. ის გამონაბოლქვი აირების ენერგიით კომპრესორს ამუშავებს, კომპრესორი კი ძრავში დამატებით ჰაერს ჭირხნის. ჩვეულებრივ, ტურბინა გამონაბოლქვის კოლექტორთან მდებარეობს, იქ, სადაც ცხელი აირები ძრავიდან გამოდის, თუმცა ზუსტი ადგილი კონსტრუქციაზეა დამოკიდებული. თბოდამცავი ფარები, საფარები და მილები მის ზემოდან დანახვას ხშირად ართულებს. თუ მისი მდებარეობის დათვალიერება გსურთ, ჯერ ძრავის გაგრილებას დაელოდეთ და გამონაბოლქვის სისტემის ნაწილებს არ შეეხოთ.

ტურბოკომპრესორში ტურბინისა და კომპრესორის ბორბლები ერთი ლილვით არის დაკავშირებული. გამონაბოლქვი აირები ტურბინის მხარეს გადის, ხოლო გარედან შემოსული სუფთა ჰაერი — ცალკე, კომპრესორის მხარეს. კომპრესორი ძრავში თავად გამონაბოლქვს არ აწვდის. თუ საქართველოში იმპორტირებული მეორადი ავტომობილი გყავთ, ძრავის ზუსტი ვერსია საბუთებით გადაამოწმეთ ან სერვისში დაადგენინეთ. მხოლოდ მოდელის სახელით ნუ ივარაუდებთ, რომ მისი ყველა ვერსია ტურბინით არის აღჭურვილი: ერთნაირი მოდელის ავტომობილებს განსხვავებული ძრავები შეიძლება ჰქონდეთ.

როგორ მუშაობს ტურბინა და რატომ იყენებენ მას მცირე ბენზინის ძრავებში

ტურბინა გამომავალი გამონაბოლქვი აირების ენერგიით კომპრესორს ატრიალებს და ძრავისთვის მიწოდებული ჰაერის რაოდენობას ზრდის. როდესაც მეტი სიმძლავრე გჭირდებათ, ძრავს შეუძლია ამ დამატებით ჰაერთან ერთად მეტი საწვავიც გამოიყენოს. ინტერკულერი შეკუმშულ ჰაერს ძრავში მოხვედრამდე აგრილებს. გრილი ჰაერი უფრო მკვრივია, რაც ძრავისთვის საჭირო ჰაერის მიწოდებას უწყობს ხელს. ამ ნაწილებს ერთმანეთთან მილები აკავშირებს. ამიტომ ჰაერის შლანგიდან ან შეერთებიდან გაპარვამ მუშაობაზე შეიძლება მაშინაც იმოქმედოს, როცა თავად ტურბინა გამართულია.

მცირე მოცულობის ბენზინის ძრავებში ტურბინა გავრცელებულია, რადგან საჭიროებისას შედარებით პატარა ძრავს მეტი სიმძლავრის განვითარებაში ეხმარება. მწარმოებლისთვის ეს უფრო დიდი ძრავის დაყენების ალტერნატივაა, თუმცა ყველა ვითარებაში საწვავის დაბალ ხარჯს არ ნიშნავს. მნიშვნელობა კვლავ აქვს თქვენი მართვის სტილს, მოძრაობის პირობებსა და ავტომობილის კონსტრუქციას. თბილისის საცობებში, ხშირი გაჩერებისა და დაძვრისას, ტურბინის მდგომარეობას მხოლოდ საწვავის ხარჯით ან აჩქარების შეგრძნებით ნუ შეაფასებთ. ამ შთაბეჭდილებების შეფასებას კონტექსტი სჭირდება, განმეორებადი სიმპტომებისას კი — სათანადო დიაგნოსტიკა.

როგორ მოქმედებს ძრავის ზეთი ტურბინის ცვეთასა და დაზიანებაზე

ტურბინის გამძლეობისთვის ძრავის ზეთის სათანადო მოვლა მნიშვნელოვანია, რადგან მის მბრუნავ მექანიზმს შესაბამისი ზეთის უწყვეტი მიწოდება სჭირდება. ტურბინის საკისრებს ძრავის ზეთი პოხავს, ამიტომ ზეთის ხარისხსა და დონეს გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს. ზეთის ნაკლებობამ, დაბინძურებამ ან შეფერხებულმა მიწოდებამ შეიძლება საკისრები და ლილვი დააზიანოს. ზეთის სპეციფიკაცია და მომსახურების გრაფიკი თქვენი ავტომობილის სახელმძღვანელოში გადაამოწმეთ. თუ მომსახურების ისტორია უცნობია, რჩევა სერვისს სთხოვეთ. მხოლოდ ტურბოს აღმნიშვნელი წარწერა ვერ გიკარნახებთ, რომელი ზეთი უნდა შეიძინოთ.

ტურბინის დაზიანება შეიძლება გამოიწვიოს ჰაერის არხში უცხო სხეულის მოხვედრამ, ზეთის გადინების პრობლემამ ან ჩაბერვის მართვის სისტემის გაუმართაობამაც. მიზეზის დაუდგენლად ტურბინის შეცვლამ ძირითადი პრობლემა შეიძლება მოუგვარებელი დატოვოს. თუ იმპორტირებულ მეორად ავტომობილს მომსახურების ჩანაწერები აკლია, სერვისს შეზეთვისა და შემშვები სისტემების შემოწმება სთხოვეთ. მხოლოდ გამყიდველის ნათქვამს, რომ ტურბინა ახლახან შეიცვალა, ნუ დაეყრდნობით. მთაში მოძრაობისას ან სხვა დატვირთულ პირობებში მწარმოებლის ექსპლუატაციის მითითებებით იხელმძღვანელეთ და არა ყველასთვის ერთნაირი გახურებისა თუ გაგრილების წესით.

რა ნიშნები მიანიშნებს ტურბინის სისტემის შემოწმების საჭიროებაზე

კვამლის, ხმის ან სიმძლავრის ცვლილება ტურბინის სისტემის შემოწმების მიზეზი შეიძლება იყოს, მაგრამ მხოლოდ ამ ნიშნებით ტურბინის დაზიანება არ დასტურდება. ლურჯი კვამლი, სტვენა და სიმძლავრის დაკარგვა შეიძლება ტურბინის პრობლემაზე მიუთითებდეს. მსგავსი სიმპტომები ძრავის სხვა გაუმართაობას ან შემშვები მილებიდან ჰაერის გაპარვასაც ახლავს. სერვისს აუხსენით, ცვლილება მოულოდნელად გაჩნდა, მხოლოდ აჩქარებისას შეიმჩნევა თუ ბოლო სამუშაოების შემდეგ დაიწყო. თქვენი აღწერა შემოწმების სწორად წარმართვას დაეხმარება ისე, რომ სიმპტომი ნაადრევ დიაგნოზად არ ჩაითვალოს.

სიმძლავრის უეცარი, მკვეთრი დაკარგვის, ძლიერი კვამლის ან ზეთის გამაფრთხილებელი სიგნალის შემთხვევაში უსაფრთხოდ გაჩერდით და დახმარება მოითხოვეთ, ნაცვლად იმისა, რომ ავტომობილის გამოცდა განაგრძოთ. გამაფრთხილებელ ინდიკატორებზე რეაგირების წესი ავტომობილის სახელმძღვანელოში გადაამოწმეთ. სუსტი ხმა, რომელიც ყოველთვის ისმოდა, და ახლად გაჩენილი მკვეთრი სტვენა განსხვავებული შემთხვევებია, ამიტომ აღწერეთ, კონკრეტულად რა შეიცვალა. ხარვეზის საჩვენებლად მკვეთრ აჩქარებას ნუ გაიმეორებთ. ასევე ნუ ჩათვლით, რომ დაფაზე გაფრთხილების წაშლა ძირითადი პრობლემის გაქრობას ნიშნავს.

• აღნიშნეთ, როდის ჩნდება კვამლი და რა ფერისაა.
• აღწერეთ ახალი სტვენა, ხეხვის ხმა ან აჩქარებისას შესამჩნევი ცვლილება.
• გამაფრთხილებელი შეტყობინებები ჩაინიშნეთ, როცა ამის გაკეთება უსაფრთხოა.
• სერვისს უთხარით ზეთის ბოლო დამატების, მომსახურებისა თუ შეკეთების შესახებ.

რას ამოწმებს სერვისი და რა უნდა ჰკითხოთ თქვენ

ტურბინის სავარაუდო გაუმართაობის დიაგნოსტიკისას სერვისი ძრავის დაკავშირებულ სისტემებსაც ამოწმებს და მხოლოდ ტურბინის ხმის მოსმენით არ შემოიფარგლება. სიმპტომების მიხედვით, შეიძლება შემოწმდეს შემშვები შლანგები, შეერთებები, ზეთის მიწოდება და გადინება, ჩაბერვის მართვის მექანიზმები და მეხსიერებაში შენახული ხარვეზების ინფორმაცია. შესაძლოა თავად ტურბინის ცვეთა ან დაზიანებაც შეაფასონ. ჰკითხეთ, რა შედეგები ადასტურებს დიაგნოზს და რომელი სხვა შესაძლო მიზეზები გამოირიცხა. ხარვეზის კოდი შემოწმების მიმართულებას განსაზღვრავს, მაგრამ თავისთავად მთელი ტურბინის შეცვლის საჭიროებას არ ამტკიცებს.

შეკეთებამ უნდა მოიცვას როგორც დაზიანებული ნაწილი, ისე დაზიანების მიზეზი, სამუშაოების მოცულობა კი თანხმობამდე უნდა აგიხსნან. Junto-ში სერვისები ხარჯთაღრიცხვას ბმულით აგზავნიან, რათა მფლობელმა დამატებითი სამუშაო მათ შესრულებამდე დაამტკიცოს. გაეცანით სამუშაოებისა და ნაწილების თითოეულ პოზიციას და იკითხეთ, რომელი შემოწმება ან დამხმარე სამუშაო შედის შეთავაზებაში. თუ ტურბინის შეცვლას გთავაზობენ, დააზუსტეთ, რა ტიპის შემცვლელ ნაწილს გულისხმობენ და რა საგარანტიო პირობები მოქმედებს. ნუ ივარაუდებთ, რომ შეცვლის ყველა ვარიანტი ერთმანეთის ეკვივალენტურია.

• რა მტკიცებულება აჩვენებს, რომ თავად ტურბინაა გაუმართავი?
• შეიძლება სიმპტომებს ჰაერის გაპარვა, ზეთის პრობლემა ან მართვის სისტემის გაუმართაობა იწვევდეს?
• რამ გამოიწვია დაზიანება და როგორ აღმოიფხვრება ეს მიზეზი?
• რომელი ნაწილები და სამუშაოებია გათვალისწინებული ხარჯთაღრიცხვაში?
• რა შემოწმებებს ჩაატარებთ შეკეთების შემდეგ?

ტურბინასთან დაკავშირებული ტერმინები, რომლებიც შეიძლება მოისმინოთ

ტურბინასთან დაკავშირებული ტერმინები ჰაერისა და გამონაბოლქვის სისტემის სხვადასხვა ნაწილსა თუ მოვლენას აღწერს და ერთმანეთის შემცვლელი დიაგნოზები არ არის. ჩაბერვა ატმოსფერულზე მაღალ შემშვებ წნევას ნიშნავს, ტურბოდაყოვნება კი — დაყოვნებას, სანამ ტურბინა მოთხოვნილ რეაქციას უზრუნველყოფს. შემოვლითი სარქველი გამონაბოლქვის ნაწილს ტურბინის გვერდის ავლით ატარებს და ამით მის მუშაობას აკონტროლებს. აქტუატორი მართვის მექანიზმს ამოქმედებს. თუ სერვისში რომელიმე ასეთი ტერმინი ახსენეს, ჰკითხეთ, გაუმართავი ნაწილი აღმოაჩინეს თუ უბრალოდ სისტემის მუშაობის პრინციპს გიხსნიან.

ამ მოწყობილობას ქართულად ტურბინას უწოდებენ; ასევე შეიძლება მოისმინოთ სახელები ტურბო და ტურბოკომპრესორი. ინტერკულერი ჰაერის გამაგრილებელი ნაწილია და არა ტურბინის სხვა სახელწოდება. მექანიკური კომპრესორიც კუმშავს შემშვებ ჰაერს, მაგრამ ის გამონაბოლქვზე მომუშავე იგივე მოწყობილობა არ არის. თუ თქვენს ავტომობილზე LPG ან CNG სისტემაა დამონტაჟებული, დიაგნოსტიკამდე სერვისს აცნობეთ, რათა სრული კონფიგურაცია გაითვალისწინონ. ნუ ივარაუდებთ, რომ ტურბინის სიმპტომი აუცილებლად გაზზე გადაყვანის ბრალია, ან მისი შეკეთება პერიოდულ ტექდათვალიერებასთან დაკავშირებულ საკითხებს ავტომატურად მოაგვარებს.

კითხვები და პასუხები